نگارش (شصت و شش)

من در این روزها بنا بر ضرورتی دست‌نوشته‌ها و یا آثار تایپ‌شده‌ای از بعضی دوستان جوان را می‌خوانم و وفور چند خطای نگارشی خاص در این نوشته‌ها، مرا به‌راستی کلافه کرده است‌. من نمی‌دانم چرا یک خطای خاص نگارشی‌، ناگهان در آثار گروهی وسیع شایع می‌شود. ولی به هر حال‌، ممکن است به یک عادت تغییرناپذیر بدل شود و این خطرناک است‌.

یکی از این خطاها، یا شاید بتوان گفت عادتها، استفاده از «الف میانجی‌» در مورد ضمیرهای اضافی و ملکی (ضمایر متصل شخصی‌) است‌، چنان که به جای «سخنم‌»، «سخن‌ام‌» بنویسیم و به جای «رُخَت‌» (به معنی رخ تو)، «رخ‌ات‌» بنویسیم‌.

البته قاعده‌های مربوط به نوشتن این ضمایر، بسیار است و در بعضی موارد، اختلافهایی نیز میان شیوه‌نامه‌های مختلف نگارش دیده می‌شود، ولی شیوه‌نامه‌های معتبر مثل «شیوة املای فارسی‌» مرکز نشر دانشگاهی و «شیوه‌نامة ویرایش‌» محمدرضا محمدی‌فر و «دستور خط فارسی‌» فرهنگستان زبان و ادب فارسی در این مورد خاص متفق‌اند که ضمایر اضافی و ملکی به کلمه وصل می‌شوند، مگر در موارد خاص‌.

اما آن موارد خاص کدامهایند؟ وقتی که کلمه به «های بیان حرکت‌» یا مصوت بلند ختم شود. اینجا به طور طبیعی نمی‌توان ضمیر را وصل کرد، یعنی باید «خانه‌ام‌» نوشت‌، نه «خانهم‌» یا باید «مویت‌» نوشت و نه «موت‌» یا «موات‌». (البته گاهی و در شعر به ضرورت وزن و قافیه به صورت «موت‌» هم می‌نویسیم که آن دیگر تابع قواعد نوشتن شعر است‌.)

پس خلاصه کلام این که‌

بنویسیم       ‌ننویسیم‌

قلبم‌            قلب‌ام‌

قلمم‌           قلم‌ام‌

دستت‌         دست‌ات‌

سخنت‌        سخن‌ات‌

 

و فراموش نکنیم که خطاهای نگارشی از یک شاعر یا نویسنده غیر قابل پذیرش است‌، چون زبان ابزار کار اینهاست و پیش از هر چیز، باید آن را درست بنویسند.

/ 25 نظر / 26 بازدید
نمایش نظرات قبلی
بی پلاک

سلام.استاد اگر مارا از نظراتتان بهره مند بفرمایید,ذره پروری می فرمایید.

ابوالفضل جلال

نویسندگان در هر حال زندانی مخاطبین خویش هستند سلام عقاید یک دلقک با مقاله ای با عنوان جامعه شناسی مخاطب به روز شد منتظر قدوم مبارک هستم یا علی

پابرهنه زاده ی کوچه های احساس

سلام... اولا"ممنون که با قدوم سبز خود ویلاگم را عطر آگین کردید...ثانیا"خیلی خیلی خیلی ممنون از اظهار لطف ونظرتون باور کنین وقتی نظرتون رو خوندم اول کلی ذوق کردم وبعد به خودم بالیدم... راستش را بخواهیدمن در این را فوق العاده به راهنمایهایتان نیاز دارم مخصوصا"حالا که با داستان مادر بزرگ نفر اول مسابقات داستان نویسی در استان اصفهان که از طرف آموزش وپرورش برگزار گردید،وحالا با اجازتون باید آماده بشم برای مرحله ی کشوری خوشحال می شم راهنماییم کنید راستی داستان مادربزرگ در وبلاگم هست بازم ممنون یا علی (ع)[گل][گل][خداحافظ]

محمد برزگر

سلام استاد گرامی واقعا دستتان درد نکند چون من خودم هم در این مورد دچار اشتباه شده ام (ما نقطه تقابل دو نسل مبهم ایم نادر ترین نمونه تاریخ آدم ایم) و اکنون یاد گرفتم که (ما نقطه ی تقابل دو نسل مبهمیم نادر ترین نمونه تاریخ آدمیم) دست مریزاد راستی یک بار دعوتتان کردم لبیک گفتید یادتان هست ؟ باز هم قدم رنجه کنید یا حق

سروش

با سلام باید بگویم که نمی‌توانم با شما موافق باشم. همان طور که خودِ شما هم گفتید، اختلاف‌هایی در زبان‌نگاره (رسم‌الخط) وجود دارد. آن چنان که داریوشِ آشوری در کتاب "بازاندیشی زبان فارسی" استدلال می‌کند، ما نباید این ضمیرهایی را که "متصل" نامیده می‌شوند، به کلمه‌ی پیشین‌اش بچسپانیم. این‌ها خود کلمه‌ها‌ی مستقل هستند، که می‌باید جدا نوشته شوند، مانندِ "سخن‌ام"، و در برخی موارد، بدین صورت "باور‌ـ‌ام"؛ به‌خاطر آمدنِ برخی حروف خاص مانند ر، ز، د، ذ، ژ در آخر کلمه.

کانون ادبی فرهنگی کلمه

وبلاگ کلمه باچند غزل ازاعضای کانون وفربه تر ازگزیده نقد آقای محسن سعیدی بر گزیده غزلیات بیدل اثر آقای کاظم کاظمی به شما خوش آمد می گوید ضمنا سایت ها ووبلاگ های ادبی اگر مایل به تبادل لینک باشند پیام بگذارند

زهیر

استاد کاظمی سلام ما سالهاست سروده های شما رو تو هیاتمون میخونیم و اعتقاد داریم اگر برای امام حسین شعری خونده میشه باید از دست شعر ها باشه شعری که فریاد های انسان امروز و دیروز رو یکجا نشون بده به هر حال دستتون رو از دور میبوسم اگه به وب هیات ما سر بزنید و راهنمایی کنید مایه مباهات ماست . یا علی

ن

لذت بردم. اولین بار آن هم بعد از پنجاه سال بود که دانستم کلمات سه قلو چهارقلو و حتی خود دوقلو چقدر اشتباه است. سپاسگزارم.