دو مذهب ـ 2

دو همسایه

فرض کنیم که شما همسایه‌ای از مذهب دیگر دارید. مثلاً شما شیعه هستید و یک همسایه سنی دارید. یا برعکس. و فرض کنید که هم شما دین‌دار هستید و هم او. هر یک هم به دستورهای دین، آن‌گونه که مذهب شما معرفی کرده است، پایبند هستید. حالا، شما چه نوع رفتاری دارید؟ بگذارید بخشی از آن را بشمرم.

شما نماز می‌خوانید

شما روزه می‌گیرید

شما به حج می‌روید

شما بخشی از دارایی‌تان را ـ به هر عنوانی ـ به مستحقان می‌دهید.

شما قرآن می‌خوانید

شما یتیم‌نوازی می‌کنید

شما به پدر و مادر خود احسان می‌کنید

شما به همسایه‌تان سلام می‌دهید، او را آزار نمی‌دهید.

شما پاکدامن هستید

شما دروغ نمی‌گویید، شما غیبت نمی‌کنید، شما تهمت نمی‌زنید

شما ربا نمی‌خورید، شراب نمی‌خورید، قمار نمی‌زنید

در مجموع شما یک انسان «درستکار» هستید.

خوب، حالا آن همسایه‌تان ـ که از نظر فقهی مذهبی دیگر دارد ـ چه کارها می‌کند و چه کارها نمی‌کند؟ من نیازی نیست این فهرست بلند و بالا را تکرار کنم. او هم به همه این خصایل اخلاقی و رفتاری آراسته است. او هم مثل شما انسانی است «درستکار».

اگر این دو همسایه به مذاهب خود پایبند باشند، هیچ‌یک دارای صفتی نیست که بتوان آن را «یک صفت زشت» به شمار آورد. اختلاف‌های فقهی هست، ولی این‌ها را نمی‌توان «ناپسند» و «زشت» دانست. مثلاً همسایه سنی همانند شیعه به پاک بودن محل نماز معتقد است. ولی از نظر او محل سجده ضرور نیست که حتماً از خاک و برآمده از خاک (سنگ، چوب، برگ و امثال آن) باشد. او بر روی جای‌نماز خالی هم سجده می‌کند. همسایه‌ی شیعه فقط سجده بر روی بعضی چیزها را جایز می‌داند. حالا می‌توان گفت که یکی از این دو تن، از نظر عرف عام و از نظر اخلاق و رفتارهای انسانی کاری «ناپسند» انجام داده است؟

ببینید، قمار زدن را همه انسان‌های منصف و درستکار دنیا ناپسند می‌دانند. ولی نمی‌توان گفت که سجده کردن یا سجده نکردن بر مهر این حالت را دارد.

پس می‌توان گفت که اگر هدف اصلی دین را تعالی معنوی و اخلاقی انسان‌ها بدانیم و بر آن باشیم که پیامبران آمده‌اند تا انسان‌ها را اهل معنویت، درستکار، شریف و پاکدامن بار بیاورند، شیعه و سنی‌ای که به آموزه‌های مذهب خود وفادارند، در مسیر هدف کلی اسلام هستند. به عبارت دیگر اگر جامعه بشری تماماً مسلمان باشد (چه شیعه و چه سنی) و این آدم‌ها به این دستورهای دین عمل کنند، ما یک جامعه‌ی «پسندیده» خواهیم داشت. نمی‌گویم الزاماً جامعه‌ای ایدآل و کاملاً سعادتمند و برحق، چون ممکن است در بعضی امور جزئی کوتاهی‌هایی در بعضی از آنان باشد. ولی می‌شود گفت که اسلام ـ چه در قرائت شیعی و چه در قرائت سنی ـ چیزی ناپسند به دنیا عرضه نکرده است و بر عکس بسیار چیزهای پسندیده عرضه کرده است.

این یادداشت را برای این نوشتم که بدانیم مسلمان بودن چه ارزش بزرگی است. و هر یک از این مذاهب ـ اگر طبق حقیقت خود عمل کنند ـ می‌توانند انسان‌هایی درستکار و با خلق و خوی و رفتار پسندیده بار بیاورند.

ولی ما چرا این قدر خود را از همدیگر دور می‌پنداریم؟ چون هدف اصلی دین را که همان تعالی معنوی و اخلاقی انسان‌هاست کمرنگ ساخته‌ایم. اخلاق و معنویت برای ما ارزش اصلی‌اش را از دست داده است، در حالی که بیشترین توصیه‌های قرآن و پیامبر و دیگر بزرگان دین، توصیه‌های اخلاقی و معنوی است.

من از همه دوستان می‌خواهم که قدری در آموزه‌های قرآن درنگ کنند و ببینند که قرآن بیش از هر چیزی، بر چه اموری تأکید دارد. بعد ببینند که آیا شیعه و سنی در این امور با هم اختلافی چشمگیر دارند؟

/ 24 نظر / 11 بازدید
نمایش نظرات قبلی
سید حسن مبارز

با سلام و احترام. در واقع هدف از دینداری اگر صرفا رعایت امورات اخلاقی و عبادی باشد نباید بعد از ادیان الهی اول کتابهای آسمانی دیگر نازل می شد. بنابرین من با این مطلب موافق نیستم که حاصل دینداری یک شیعه و سک سنی در مصداق هیچ نفاوتی باهم ندارد. ما نباید نقش معرفت یا همان باور صادق موجّه را در دینداری نا دیده بگیریم. نقش دین فقط و فقط عملکرد نیست که ما هدف دینداری را تعالی اخلاق و معنویت بدانیم. در واقع باور صادق موجه یا همان معرفت زیر بنای اخلاق و رفتار باید باشد. پشت هر عملکردی اگر معرفتی نباشد بعدها انسان به بن بست خواهد رسید.

سید حسن مبارز

در واقع اختلاف بین شیعه و سنی در متن قرآن نیست اما در تفسیر و برداشتها شیعه و سنی بسیار بسیار اختلاف دارند. اولی الامر را شیعیان امامان معصوم می دانند اما همین عنوان را اهل سنت حاکمان جامعه می دانند. در قرآن می گویند اطیعوالله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم. در واقع بحث تبعیت از صاحب الامر بسیار مهم است. شاید بتوان با یک نگاه «حداقلی» به دین بتوانیم بگوییم شیعه و سنی اختلاف چشمگیری ندارند اما این تساهل و تسامح نه مورد تایید قرآن است و نه در سیره پیامبر چنین بوده است.

سید حسن مبارز

در نهایت باید عرض کنم رسیدن به تفاهم بین شیعه و سنتی با اینکه اختلافات بسیار است کار چندان دشواری نیست. اما اینکه بگوییم اختلافات بین شیعه و سنی کم است فقط با تشاهل و تسامح ممکن است صحیح باشد. من معتقدم شیعه و سنی اشتراکات بسیار دارند اما اختلافات هم بسیار. ما باید در عین داشتن اختلافات بسیار بتوانیم در کنار هم زندگی کنیم و البته مناظره و بحث به معنای جنگ و جدال نخواهد بود ان شالله. با سپاس از شما به خاطر مطرح کردن این بحث مفید. در واقع این موضوع مطرح شده از یک حیث کاملا صحیح است و آن این است که اگر هدف از دینداری اخلاق و معنویت باشد بین شیعه و سنی اختلاف چشمگیری نیست. اما معنا و هدف دینداری فراتر از این دو است با استدلاب یه خود قرآن می شود ایت مدعا را اثبات کردو موفق باشید استاد عزیز و مهربان.

میم

با سلام تصاویر خام شهید مدافع حرم سردار شهید محمود رضا بیضایی (حسین نصرتی) در www.galam.blog.ir ضمنا خوشحال میشم اگه افتخار تبادل لینک بدین

علی

بزرگوار اینکه اسلام ناب و واقعی در دسترسه که قطعیست، و اینکه یکی از این فرق همونه هم بدیهی؛ ولی این به معنای نزاع و فرسایش امت اسلام نیست، اگر ما طبق فرموده رهبر معظم انقلاب و به تاکیدات خاص ایشان روی اتحاد نماییم واقعا بسیاری از مشکلات حل و تبدیل به امتی پیشرو خواهیم شد. البته اتحاد به معنای دست کشیدن از اعتقادات و پلورالیزم نیست، بلکه به معنای توجه و تاکید روی اشتراکاته. پلورالیزم برخلاف تبلیغات خوشگلی که از میشه یک مفهموم متناقض و بدسرنوشته. برای زندگی سالم و اخلاقی نیازی به قائل بودن به پلورالیزم نیست بلکه اخلاق و سیره نبوی و اهل بیته که ما رو به اون هدف میرسونه. بحث درباره پلورالیزم مفصله. در ضمن تمرکز روی دشمن مشترک مگر به معنای نابودی یهودیان و مسیحیانه؟ خیر، یعنی تمرکز بر روی مقابله و دشمنی با کسانی که کمر به تفرقه و فرسایش و نابودی امت اسلام بسته اند، یعنی نبرد با جهان استکبار. عموم ملت ها و مردم جز این دسته نیستند اخوی.

تهماسبی خراسانی

سلام استاد گرامی! غزل تازه و انقلابی گذاشته ام به نام شناسنامه. اگر از نقدو نظر تان مستفید کنید ممنون می‌شوم

امیرحسین

غیر مسلمانها برن غاز بچرونن؟ سوئیسی ها متخلق ترند یا ما ایرانی ها و شما افغانها و آن عربستانی ها و قس علی هذا!

javadfamo

سلام علیکم ------------------------------------------ برخیز که فجر انقلاب است امروز بیگانه صفت، خانه خراب است امروز ................................................ هر توطئه و نقشه که دشمن بکشد از لطف خدا نقش بر آب است امروز ------------------------------------------ پیشاپیش ايام الله دهه فجر مبارک ان شاء الله در دهه فجر با چند طرح بروز خواهم شد...................... در پناه حق یا علی