نکته‌های نگارش (هفتاد و دو)

ناگفته پیداست که...

بدیهی است که...

لازم به گفتن نیست که...

خوانندگان عزیز بهتر می‌دانند که...

برادر جان! (یا خواهر جان!) اگر ناگفته پیداست، پس چرا می‌گویی؟ اگر بدیهی است، چرا وقت مردم را با بدیهیات می‌گیری؟ اگر لازم به گفتن نیست، خوب نگو. اگر ما بهتر می‌دانیم، به کسی که بهتر می‌داند، چه می‌گویی؟

من با دیدن چنین عبارت‌هایی در متن، غالباً حس می‌کنم به من توهین می‌شود. اگر مطلب شما ارزشمند است، بگویید. اگر بدیهی است، یعنی منِ خواننده آن‌قدر نادان هستم که بدیهیات را نمی‌فهمم؟ پس اگر بگویید هم نخواهم فهمید.

خلاصه این که هر وقت عبارت‌هایی از این قبیل در نوشته‌مان به کار می‌بریم، باید ببینیم که اولاً آن مطلب واقعاً «ناگفته پیداست» یا «بدیهی است»، یا نه، ما اغراق کرده‌ایم. در مجموع هر عبارتی که در نوشته‌مان به کار می‌بریم، به‌ویژه اگر بار احساسی دارد، باید ببینیم که واقعاً در این متن ما چه معنی می‌دهد و این معنی مطابق میل ماست یا نه. اگر نیست، آن را حذف یا اصلاح کنیم.

می‌دانم که این عبارت‌ها هم مطلقاًً بیکاره نیستند. گاهی واقعاً کاربردشان ضروری است، مثلاً آنجا که به طعنه بخواهیم اندک بودن قدرت فهم مخاطب را به او گوشزد کنیم. ولی در مجموع برای نثرهای علمی چندان مناسب نیست و حتی گاه زننده می‌شود. معمولاً در تفسیرهای خبری و یا بخشنامه‌ها و نامه‌های اداری، برای این که به قدرت تأثیر کلام بیفزایند، از این عبارت‌ها بیشتر استفاده می‌کنند که البته در بسیاری موارد، به هر حال زنندگی ناخوشایند خود را دارد.

/ 4 نظر / 32 بازدید
هرات باستان

با سلام خدمت استاد بنده این عبارات را بیشتر در فارسی ایران دیدم خوشبختانه در دری کمتر این عبارت سخت و مبهم وارد شده است

غلام علی مالستانی

آقای کاظمی، این اصطلاعات تاکیدی روی موضوع است. مثلا اگر شما بخواهید روی چیزی تاکید بیشتر کنید از چه چیزی کمک می گیرید؟ مثلا گاهی می می نویسد پرواضح است. پس چه فرقی بین این و آن دارد؟ بودن این دو اصطلاح اگر ضروری پنداشته نشود حداقل در ادای مطلب کمک می کنید: ناگفته پیداست که... بدیهی است که... حالا بستگی به این داره که در کجا و چه موقع باید استفاده شود. شما اگر یک ادعای را که میخواهید ثابت کنید اشتباه است عبارات از این دست مایه کرامات است ورنه ماحق خواهد بود.

سید مسیح شاه چراغ

با سلام و احترام از این به بعد اسم تو باشد ضریح زخم...... اشک غزل با ضریح زخم به روز شد و منتظر حضور شما است. یا علی

خلیلی از اصفهان

استاد گرامی با بقیه اش موافقم اما جمله «بدیهی است» فکر کنم اگر بخاطر تداعی معنی درذهن خواننده بکار رود اشکال ندارد. خیلی چیز ها بدیهی است اما همه ی بدیهیات راهمه نمی دانند وفقط با یک تذکر در ذهنش تداعی می شود. گاهی نیز جمله بدیهی است اما چون جمله بعدی نیازمند همین جمله «بدیهی است» می باشد که به عنوان مقدمه یا پیش در آمد ذکر شود. هرچند شما استادید اما نظر بنده این است