امروز با بیدل

زاهد! تو هم برافروز شمع غرور طاعت

رحمت در این شبستان پروانه‌ی گناه است

شاعران غالباً در مواجهه با زاهد، برای توجیه عصیان خود، به رحمت خداوند اشاره کرده‌اند. اینجا بیدل به همین اعتبار عصیان و گناه زاهد را هم توجیه می‌کند و پذیرفتنی می‌بیند. می‌گوید بالاخره وقتی رحمت خداوند هست، چرا این رحمت برای زاهد نباشد؟ اگر قرار است که خدا گناه ما را ببخشد، خوب گناه غرور او را هم خواهد بخشید. نوعی تساهل رندانه در کار است.

    کلمه «پروانه» به معنی «مجوز» هم در این بیت قابل توجه است. شاید ما گمان کنیم که این کلمه از ساخته‌های فارسی‌زبانان در عصر جدید باشد، ولی بیدل هم این را به همین معنی به کار برده است.

    حالا اگر در مملکت ما «پروانه» را به معنی «مجوز» پیشنهاد کنیم، سر و صدای بسیاریها بلند می‌‌شود که «این کلمه ایرانی است». همین طور است کلمه «گذرنامه» به معنی اجازه‌نامه عبور که من آن را در شعر شهید بلخی دیده‌ام.

    جالب این که بیدل از ایهام موجود در کلمه «پروانه» هم کار کشیده، یعنی آن را در معنی دیگرش با «شمع» و «شبستان» ارتباط داده‌است. در واقع مراعات نظیر میان کلمات «برافروز»، «شمع»، «شبستان» و «پروانه» رخ داده است.

/ 14 نظر / 16 بازدید
نمایش نظرات قبلی
شیما ازکیا

سلام به استاد عزیز استفاده کردم . لطفا از این نمونه ها و کاربرد واژه ها بازهم ارایه فرمایید .

الف یا

سلام جناب استاد کاظمی اینروزها حالم بد جوری در هم است امید وارم شما که اهل معنا و معنویت هستید برایم دعا کنید بیت بسیار زیبایی از بیدل انتخاب کرده اید زاهد توهم برافروز شمع غرور طاعت رحمت در این شبستان پروانه گناه است از انتخاب این بیت بسیار سپاسگذارم جناب استاد کاظمی با درود و بدرود

سید رضا

عرض سلام و ادب ../ ممنون میشم اگر لطف بفرمایید برخی از شروح دیوان بیدل رو معرفی بفرمایید ./

عبدالله بیخود

رواج فطرت ماهی برون از نقش دریا نیست مگر دل تا ازل در غوته های درد میجوشد(بیخود) سلام از ادبخانه قلبم به حضور شاعر پر احساس کشور آقای کاضمی نقش روح شما در آسمان تصوف جایگاهی بلندی پیدا کرده .و خدا کند که ازین رنگسرای هستی در انزوای عشق باشی. http://abdullah-bekhud.persianblog.ir/

امیرحسین

(کلمه ایرانی است) ینی چی؟! کلمه پارسی است و متعلق به تمام دامنه ی این زبان! پس شعر حافظ و سعدی رو هم نخونن که شیرازیست و رودکی هم تاجیک است و نظامی آذری است و ... این کلمه تو شعر حافظ هم به معنای مجوز به کار رفته. و شاید با واژه ی permit انگلیسی هم رابطه ای ریشه ای داشته باشد. بیایم گور جسد مرزهای سیاسی رو بکنیم و راحت شیم. انسان باشیم و برادرانه زندگی کنیم!

احمد طالبی

سلام خسته نباشيد ، ديديم اسم شما را به عنوان شاعر اينجا ثبت کردند اومدم وبلاگ شما ببينم چي داريد . من يه علاقه مند به شعرم در وبلاگم چند تا شعر نوشتم خوشحال ميشم اگه نظرتون درباره اونها بيان فرماييد . باتشکر ahmadtalebi11.persianblog.ir

عبدالله بیخود

پردهْ غیبی سینه ها مینالد اینجا تا نیستان جنون ازغم هجران دلبر دربیابان جنون چون نفس درپیچ و تابیم ما زقانون ضمیر انقلاب رنگ هستی دیده بحران جنون کاروان ناله سیرم را به بیتابی کشاند تاب همت هم نداریم ما زمیزان جنون شوق احساس غزل ها در هجوم قلب ما جوش فطرت زد دمادم رنگ طغیان جنون غنچهْ اسرار گل از پردهْ غیبی شگفت دربهار بیخودی اندر گلستان جنون جوش وحدت طاقت رنگت دوبالا میکند گربگردی بیخود اینجا محوی عریان جنون بیخود درود بر وجود پاک شما .بنده از بس بر شما ارادت خاص دارد اسم شما را به زبان آورده نمیتواند خدا کند که شما در امان هستی عبرت باشین شما واقعآ دریچۀ تحلیل بیدل را به عنان مردم داده اید افتخار به شما سری به ویب این خاکسار هم یزنید

ياسر‌حوتي

سلام علیکم جناب استاد ! به نظر می رسد از کلمه ( پروانه) بتوان معنای (( عدم ترس )) را استخراج کرد چیزی شبیه صفت مغلوب البته شاید در معنا به همان معنی مجوزی باشد که شما اشاره کرده اید البته با یک مقدار تفاوت در بار معنائی به هرحال یا علی

Nike blazers

ازه – پری خانه ی تاریک – خانم شاه حسینی هم در خلق آثاری از شعر رو به پیش، و هم (مهمتر از آن) شعر در وضعیت دیگر و شکل دیگر موفق بوده است. ممکن است گفت