محمدكاظم كاظمي

درس دانش ختم کن، کایینه‌دار سیم و زر

زنگی مکروه را ملاّ جمالی میکند (ص 679)

به راستی این «ختم‌کردن درس دانش» در اینجا چیست؟ منظور این است که این درس را تا مرحلة ختم ادامه بده (دانش بیاموز) یا آموختن را ختم (ترک) کن.

بقیة بیت هم برای من خیلی گره‌گشایی نکرد. درست فهمیده نشد که سخن شاعر یک حقیقت ساده است یا یک طنز رندانه. حقیقت ساده این میشود که «تو در پی دانش باش، که سیم و زر فریبنده است و زشت را برایت زیبا مینماید.» و طنز رندانه این میشود که «وقتی سیم و زر این قدر قدرت دارد که زنگی مکروه را ملاّجمال کند، دیگر دانش چه سودی دارد؟» این یک انتقاد نیشدار از وضعیت جامعه میشود، آنچنان که انوری نیز میگفت:

ای خواجه! مکن تا بتوانی طلب علم

کاندر طلب راتب هرروزه بمانی...

رو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموز

تا داد خود از کهتر و مهتر بستانی