محمدكاظم كاظمي

من امشب از همایش «قند پارسی‌» برگشتم‌، به‌واقع سومین گردهمایی از سلسلة همایشهای سالانة «قند پارسی‌» که از سوی خانة ادبیات افغانستان در تهران برگزار می‌شود و البته همایش پارسال به دلیل مضایق مالی و اداری برگزار نشد و امسال‌، بچه‌های خانة ادبیات‌، هر طور که بود باز هم چراغ این همایش را روشن کردند که خداوند اجرشان دهاد.

باری‌، این قند پارسی در این سالها، بزرگ‌ترین گردهمایی شاعران و نویسندگان افغانستان بوده‌است‌، تا جایی که من خبر دارم‌. یعنی بعد از مجامع شعر افغانستان که تا سال 1374 ادامه یافت‌، ما گردهمایی‌هایی با چنین وسعت از شاعران افغانستان نداشته‌ایم‌.

و امّا قند پارسی چند ویژگی دارد که حتی آن همایشها نیز نداشت‌. یکی این که مختص شعر نیست و ادبیات داستانی را هم شامل می‌شود. دیگر این که ویژة جوانان است و پیشکسوت‌ها در آن فقط به حیث مهمان و شنونده حضور دارند و فقط در اهدای جوایز و دیگر کارهای تشریفاتی سهم می‌گیرند. و دیگر این که این برنامه شکل رقابتی دارد و هر سال‌، شاعرانی و داستان‌نویسانی در آن‌، برنده و برگزیده می‌شوند. امسال‌، در شعر مقام اول را سیدالیاس علوی آورد و مقام دوم را وجیهه خدانظر و مقام سوم را زهرا حسین‌زاده‌. البته برگزیدگانی هم بودند و شرح این مقامات (یعنی مقام‌گرفتن‌ها) در وبلاگ ویژة این همایش آمده است و من نشانی‌اش را ذکر خواهم کرد. و بالاخره ویژگی دیگر همایش قند پارسی‌، این است که در آن در هر سال‌، از یکی از شاعران پیشکسوت یا نیمه پیشکسوت افغانستان که باری در پرورش این نسل جوان سهمی داشته است‌، تجلیل می‌شود; و امسال نوبت تجلیل از سید ابوطالب مظفری بود و چه بحق و چه نیکو.

برنامه طی دو روز برگزار شد و در آن‌، اگر اشتباه نکنم‌، حدود پنجاه شاعر و داستان‌نویس افغان حضور داشتند که بیشترشان از نسل جوان بودند و البته مهمانانی از شاعران جوان ایران هم داشتیم‌، همچون علی داوودی و علی‌محمد مؤدب و راضیه رجایی و زهرا محدثی و مهریه جهانگیر.

عمده برنامه به شعرخوانی و داستان‌خوانی اختصاص داشت و یگان سخنرانی و اجرای موسیقی هم که به طور طبیعی در کنار آن بود، از جمله سخنرانی آقای دکتر محمدخانی رئیس شورای گسترش زبان فارسی و آقای دکتر موسوی از مسئولان وزارت امور خارجة ایران و آقای تخاری وابستة فرهنگی سفارت افغانستان در ایران که پیام مشاور رئیس جمهور افغانستان‌، دکتر رنگین دادفر سپنتا را قرائت کرد. البته قرار بود آقای عبدالغفور آرزو شاعر و پژوهشگر افغانستان هم به نمایندگی از سفارت افغانستان در ایران سخنرانی کند که گویا به دلایلی این برنامه عملی نشد.

اما مراسم تجلیل از سیدابوطالب مظفری‌، بخشی نسبتاً مستقل بود در این همایش که در روز دوم به مدت حدود یک ساعت برگزار شد و در آن‌، من (محمدکاظم کاظمی‌)، مصطفی محدثی خراسانی (شاعر مطرح ایران و سردبیر مجلة شعر) و خود سیدابوطالب سخنرانی داشتیم‌. من به اجمال به ویژگیها و برجستگیهای شخصیت ادبی مظفری اشاره کردم و محدثی از تعادل و میانه‌روی پسندیدة مظفری در سلوک‌شعری‌اش گفت و خود مظفری‌، به شرح بعضی مشکلات و موانعی که بر سر راه شاعران افغانستان است‌، پرداخت‌.

آقایان استاد لطیف ناظمی شاعر و پژوهشگر برجستة افغانستان از آلمان و محمدبشیر رحیمی شاعر جوان و صاحب‌نام کشور از کانادا هم پیامهایی ویژة این تجلیل فرستاده بودند و نیز آقای عبدالکریم تمنا شاعر پیشکسوت افغانستان مقیم تهران نیز رباعیهایی سروده و ارسال کرده بودند که در یکی از آنها، به این مراسم اشارتی شده بود. مصراع چهارم یکی از این رباعیها به خاطرم مانده است‌: «تجلیل مظفری مبارک بادا»

باری‌، سومین همایش با خاطراتی بسیار خوش به پایان رسید. بچه‌های خانة ادبیات افغانستان به راستی زحمت کشیده بودند و به واقع ایثار کرده‌بودند، در این عالم کمبود امکانات مادی برای برگزاری چنین برنامه‌ای‌. البته بعضی از مراکز و نهادهای فرهنگی میزبان در فراهم‌آوری امکانات برنامه سهیم شده بودند، همچون دفتر آفرینشهای ادبی حوزة هنری و شورای گسترش زبان فارسی و فرهنگسرای شفق و بعضی مراکز فرهنگی دیگر، که باید به راستی سپاسگزارشان بود.

به هر حال‌، باید تلاشهای شبانه‌روزی برگزارکنندگان را قدر نهاد که بدون یک پشتوانة دولتی و فقط با اتکا به شور و شوقی که برای این کار داشتند، آستین بالا زدند و این بزرگ‌ترین گردهمایی ادبی مهاجران افغانستان را شکل دادند. سیدضیأ قاسمی‌، محبوبه ابراهیمی‌، محمدصادق دهقان‌، شکریه عرفانی‌، محمدسرور رجایی و علی‌رضا سلطانی از دوستانی بودند که نامشان در این لحظه به خاطرم می‌آید و اگر باز هم نامی از خاطر رفته باشد، از بیدارخوابی و ماندگی من بدانید در این ساعت یک و نیم شب که هنوز گرد سفر را از تن ننشانده‌ام و البته این صبر را هم نداشتم که نگارش این گزارش را به وقتی دیگر موکول کنم‌.

البته در حاشیة این همایش هم حرف و سخنی دارم و نوشته‌ام که می‌گذارمش برای بعد، چون مهم‌تر از آن، خبر درگذشت یک شاعر جوان است.