محمدكاظم كاظمي

در یادداشت پیش‌، از ایجاز سخن گفتم و به درازنویسی بی‌مورد بعضی از نویسندگان ما اشاره کردم‌. یکی از عوامل این درازنویسی‌، ایجاد جمله در جمله است که می‌شود از آن پیشگیری کرد. گاهی به هیچ‌وجه لازم نیست یک عبارت در یک جمله یا شبه جملة بیاید، بلکه می‌تواند در جملة اصلی ما گنجانده شود، به صورت یک قید یا متمم‌. بیایید پابه‌پای مثالها پیش برویم‌.

q در ضمن یک جلد «هزاره و هزارستان‌» را که اثر خودش بود امضأ کرد و به من داد.

به گمان من‌، این «اثر خودش بود» می‌تواند به صورت یک بدل بیاید، نه یک شبه جمله‌، بدین ترتیب‌:

 در ضمن یک جلد هزاره و هزارستان اثر خودش را امضأ کرد و به من داد.

مثالی دیگر:

نکتة مهمی دیگری که می‌شود در همین‌جا یادآوری کرد این است که نویسنده‌، چون خودش از ولایت غزنی بوده است‌...

در این عبارت نیز «می‌شود در همین‌جا یادآوری کرد» عملاً زاید است و جمله را بدین گونه می‌توان کوتاه ساخت‌:

نکتة مهم دیگر این‌که‌، نویسنده‌، چون خودش از ولایت غزنی بوده است‌...

مثالی دیگر:

پس از ورود به مجلس‌، اولین کاری که انجام می‌دهند احترام به پدر و مادر و بزرگتر فامیل است‌.

در این عبارت‌، «که انجام می‌دهند» زاید است‌، چون روشن است که کار، انجام‌دادنی است‌.

پس از ورود به مجلس‌، اولین کار، احترام به پدر و مادر و بزرگ‌تر فامیل است‌. (و البته من «خانواده» را بر «فامیل» ترجیح می‌دهم.)