محمدکاظم کاظمی


+ عاصی در ایران

در آستانه‌ی بیستمین سالگرد درگذشت شاعر گرانقدر عبدالقهار عاصی، می‌کوشم که روایتی مبتنی بر چشمدیدهای عینی یا شنیدنی‌های دست اول، از حضور او در ایران فراهم کنم. بسیاری از لحظه‌های حضور عاصی در ایران، شاید برای دوستداران او مبهم و حتی سؤال‌برانگیز باشد. از همین روی، روایت آن‌ها از سوی من خالی از فایده نیست.


شاید به نظر خوانندگان گرامی، بسیاری از آنچه در این سطور گفته می‌شود، مسایلی پیش پا افتاده باشد. ولی من فکر می‌کنم که هر یک از این چشمدیدها، می‌تواند بخشی از پازل زندگی عاصی را تشکیل دهد، زندگی‌ای که روشن‌شدن هر دقیقه‌ی آن برای ما ارزش دارد.

این مطلب با تصویرهایی مناسب موضوع همراه شده است. کیفیت تصویرها در اینجا بسیار نیست. نسخه باکیفیت آن تصویرها را در صفحه فیس‌بوک من می‌توانید بیابید. در آنجا همین مطلب در شش قسمت منتشر شده است، با تصویرهایی بیشتر و دستخط‌هایی از عاصی.

https://www.facebook.com/mkazemkazemi.page

 (به ادامه‌ی مطلب مراجعه کنید)

...
ادامه‌ی مطلب
نویسنده : محمدکاظم کاظمی ; ساعت ۱٢:۳٦ ‎ق.ظ ; شنبه ٥ مهر ۱۳٩۳
کلمات کلیدی: یادبودها و شاعران فارسی
comment مهربانی‌ها () لینک

+ سه‌گانه‌های نگارش ـ چهار

متن اصلی

در حال حاضر آمار و ارقامی که از تعداد دانشگاه‌ها و مؤسسات تحصیلات عالی وجود دارد بسیار امیدوارکننده است.

 

نظر ویراستار:

1. جمله در جمله خیلی خوب نیست. بسیار وقت‌ها دو جمله را می‌شود یکی کرد. مثلاً در اینجا می‌شود گفت «در حال حاضر آمار و ارقام تعداد دانشگاه‌ها و مؤسسات تحصیلات عالی بسیار امیدوار کننده است.»

2. سعی کنیم ساده و پرتأثیر بنویسیم. یعنی جمله‌ی ما فقط چند کلمه‌ی کلیدی داشته باشد و توجه مخاطب دقیقاً به همان کلمات جلب شود. در این عبارت کلمات کلیدی، «تعداد»، «دانشگاه‌ها» و «امیدوارکننده» است. عبارت «آمار و ارقام» کمکی به مطلب نمی‌کند، بلکه باعث می‌شود تمرکز خواننده بر کلمه‌ی کلیدیِ «تعداد» کمتر شود. پس می‌شود آن را هم برداشت.

البته اگر سخنی از آمارگیری و تحقیقات آماری در کار بود و نویسنده قصد ارائه‌ی نتیجه‌ی آن تحقیقات را داشت، ذکر کلمه‌ی «آمار» ضرور بود. ولی در اینجا چنین نبود و نویسنده فقط می‌خواست از فراوانی دانشگاه‌ها بگوید. پس من آن را به شکلی که می‌بینید ویرایش کردم.

.........................

متن ویرایش‌شده

در حال حاضر تعداد دانشگاه‌ها و مؤسسات تحصیلات عالی بسیار امیدوارکننده است.

نویسنده : محمدکاظم کاظمی ; ساعت ٦:٢٠ ‎ب.ظ ; جمعه ٢۸ شهریور ۱۳٩۳
کلمات کلیدی: سه‌گانه‌های نگارش

+ زخم بی بهبود

تکمله‌ای بر یادداشت «شقشقیه‌ای برای کتاب‌های تکا» در وبلاگ من

وقتی یادداشت «شقشقیه‌ای برای کتاب‌های تکا» را می‌نوشتم، کتاب «گفتگویی با زن مصلوب»، گزیده‌ی اشعار یوسفعلی میرشکاک بر سر دستم بود و هنوز در به کتاب «زخم بی‌بهبود» او نرسیده بودم تا بتوانم این دو کتاب را با هم مقایسه کنم. و حال که به «زخم بی‌بهبود» رسیده‌ام، حق این است که از این کتاب عالی ذکری بکنم. (می‌شد همان یادداشت را اصلاح کنم و این نکته را بیفزایم، ولی ممکن بود از چشم دوستان دور بماند.)

باری، این کتاب گزیده‌ای است مرتب و مدون از آثار میرشکاک، همراه با یک نقد و گفت‌وگوی خواندنی. این کتاب به کوشش سیدعبدالجواد موسوی تدوین شده و در سال 1385 توسط انتشارات سوره مهر منتشر شده است.

کتاب بر اساس مجموعه‌ شعرهای مستقل شاعر ترتیب یافته و در هر بخش، مشخصات و تصویر کتاب مورد نظر نیز درج شده است. نقدی بر شعرهای میرشکاک به قلم سید عبدالجواد موسوی و یک گفت‌وگو با خود سراینده، کتاب را کامل‌تر ساخته است.

طرح جلد زیبا و صفحه‌آرایی نسبتاً خوب، دیگر مزایای این کتاب است.


با مقایسه میان این دو کتاب است که می‌توانیم نقش «تدوین» در گزیده شعرها را دریابیم و بدانیم که برای یک گزیده خوب منتشر کردن، می‌شود به سراغ اهل آن رفت. ای کاش متولیان محترم کتاب تکا، در کنار هزینه‌های بسیاری که برای انتشار کتاب‌ها کرده بودند، گردآوری و تدوین این گزیده‌ها را نیز به اهل آن می‌سپردند و به‌ویژه برای شاعران نامداری همچون یوسفعلی‌ میرشکاک، به سراغ کسانی می‌رفتند که با شعر آنان آشنایند؛ هم سیر آثار آن شاعران را می‌دانند و هم می‌توانند گزینش خوبی انجام دهند.

نویسنده : محمدکاظم کاظمی ; ساعت ۱۱:٢۳ ‎ق.ظ ; چهارشنبه ٢٦ شهریور ۱۳٩۳
کلمات کلیدی: معرفی کتاب

+ سه‌گانه‌های نگارش ـ 3

متن اصلی

با توجه به این واقعیت که اکثریت مردم افغانستان از لحاظ تباری، غیرپشتون بودند، طرزی و همکارانش با دو چالش مواجه بودند.

........................

نظر ویراستار

1. «اکثر» یعنی «بیشتر». مثلاً می‌گوییم «اکثر نمایندگان با این لایحه موافق بودند.» یعنی بیشتر نمایندگان. ولی «اکثریت» یعنی «بیشتر بودن»، چنان که می‌توان گفت «نمایندگان معتدل در اکثریت هستند» یعنی در وضعیت «بیشتر بودن» هستند. در جمله‌ی بالا «بیشتر بودن» منظور نیست، بلکه «بیشتر» منظور است. پس باید آنجا «اکثر» گفت یا حتی خود «بیشتر».

نظیر این خطا به شکلی دیگر در مورد «بشریت» هم رخ می‌دهد. «بشریت» در اصل یعنی «بشر بودن» یا «انسان بودن» ولی ما بسیار وقت‌ها آن را به خطا به معنی «جامعه‌ی بشری» به کار می‌بریم و این درست نیست.

2. کلمه‌ی «واقعیت» در اینجا ضرورت ندارد. «این واقعیت» وقتی به کار می‌رود که خود واقعیت در جمله‌ی قبلی گفته شده باشد و ما در اینجا فقط به آن اشاره کنیم. ولی اینجا واقعیت در همین جمله بیان شده است و نیازی به ذکر دوباره‌ی آن نیست.

3. تکرار فعل در جمله عیبی ندارد، ولی اگر نباشد بهتر است. در اینجا دو تا «بودند» داریم که می‌شود یکی را با تغییری در جمله، حذف کرد.

.............................

متن ویرایش‌شده

با توجه به این که اکثر مردم افغانستان از لحاظ تباری غیرپشتون بودند، طرزی و همکارانش دو چالش در پیش داشتند.

نویسنده : محمدکاظم کاظمی ; ساعت ٤:٠٩ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۱٧ شهریور ۱۳٩۳
کلمات کلیدی: سه‌گانه‌های نگارش

+ شقشقیه‌ای برای کتاب‌های تکا

آقایان با این همه تجربه‌ی مطبوعاتی و انتشاراتی نتوانسته‌اند یک سلسله کتاب را درست تدوین کنند. کتاب‌های «تکا» را می‌گویم، حدود دویست گزیده شعر از شاعران امروز که در اواخر دهه‌ی هشتاد منتشر شد.

بله، می‌پذیرم که انتشار این سلسله خود خدمتی بزرگ بود. این را خود ما هم می‌دانیم و می‌دانیم که این کتاب‌ها چقدر سودمند است و جای‌های خالی بسیاری را در کتابخانه‌ها پر کرد و شاعران بسیاری را به جامعه‌ی ادبی معرفی کرد. ولی یک موضوع مهم دیگر این است که کتاب‌ها واقعاً چگونه تدوین شده و چقدر کارآمد است.

«سوره‌ی انگور» گزیده‌ی اشعار علی‌رضا قزوه است. این کتاب چهار صد صفحه است. خوب چهارصد صفحه فقط گزیده‌ شعرهای شاعر ماست؟ پس همه شعرهایش چقدر خواهد بود؟ حالا اگر همه شعرها واقعاً باکیفیت باشد بحثی نیست. اینجا می‌بینی که هر رقم شعری، گزیده و ناگزیده آمده است. حتی بعضی از ضعیف‌ترین شعرهای علی‌رضا قزوه که به نظر من حتی در مجموعه‌های «ناگزیده» این شاعر هم نباید منتشر می‌شد.

بعد هم شعرها را بدون هیچ قانون و ترتیبی در کتاب ریخته‌اند. خوب وقتی گزیده اشعار منتشر می‌کنید، آن را بر حسب کتاب‌های مستقل شاعر مرتب کنید و در هر فصل، گزیده‌ای از یک کتاب را بیاورید. در آخر هم شعرهای چاپ‌نشده را. من که چند کتاب از قزوه را به طور کامل خوانده‌ام و در این گزیده در پی شعرهایی هستم که در آن چند کتاب نیست، چه باید بکنم؟ همه چهارصد صفحه را به امید شعرهای تازه ورق بزنم؟

«گفتگویی با زن مصلوب» گزیده‌ی شعرهای یوسفعلی میرشکاک است که اکنون بر سر دست دارم. این کتاب ششصد صفحه است. به نظر می‌رسد که این نه گزیده، بلکه «کلیات» شاعر ما باشد. البته برای من خوب است، چون واقعاًً به همه آثار او نیاز دارم. ولی حداقل باید کتاب درست تدوین می‌شد. یا بر حسب قالب می‌بود، یا بر حسب تاریخ می‌بود، یا بر حسب مجموعه شعرهای شاعر می‌بود که این بهترین بود.

در اینجا تعدادی شعر از دفتر «ماه و کتان» است؛ بعد شعرهایی موضوعی درباره‌ی حضرت علی(ع)؛ بعد تعدادی شعر نیمایی؛ بعد چند شعر انتظار؛ بعد مثنوی‌ها، چهارپاره‌ها و رباعی‌ها و دوبیتی‌ها. سپس غزلیات است که در نیمه، ناگهان به شعرهای آزاد منتهی می‌شود. باز در بین غزل‌ها، بسیاری شعرها هست که به اعتبار موضوع، باید به بخش‌های ستایش حضرت علی و انتظار می‌رفت. ما یک بخش مخمس داریم، ولی باز مخمس‌هایی داریم که خارج از آن بخش است. گویا اصلاً چیزی به نام «تدوین» در این کتاب نیست. بعضی شعرها بر حسب قالب مرتب شده، بعضی بر حسب موضوع، بعضی بر حسب کتاب‌های شاعر.

کتاب در عین حال از غلط‌های املایی و نگارشی خالی نیست. حتی نام فصل «جای دندان پلنگ» آن، «جان دندان پلنگ» چاپ شده است. بعضی شعرها نام دارد، بعضی شماره دارد؛ بعضی تاریخ دارد، بعضی تاریخ ندارد. یک «شلم شوربا» به معنی واقعی کلمه.

برادر جان! خیلی زحمت کشیدید. با انتشار این کتاب‌ها خدمتی بزرگ کردید. ولی شما را به خاطر خودتان، وقتی گزیده اشعار چاپ می‌کنید، ببینید چهار تا آدم درست، چهار تا ناشر حسابی قبل از این چه روشی انتخاب کرده‌اند. بروید گزیده‌های انتشارات مروارید را نگاه کنید که چقدر مرتب و منظم است. بروید گزیده‌های آثار دکتر شفیعی را ببینید؛ مثلاً «هزاره‌ی دوم آهوی کوهی» را ببینید. این زحمت را هم نمی‌کشید، لااقل یک بار خودتان را در مقام خواننده‌ی کتاب بگذارید و ببینید که با این گزیده اشعار، طرف چقدر سرگردان خواهد شد.

نویسنده : محمدکاظم کاظمی ; ساعت ۱:۳٥ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۱٧ شهریور ۱۳٩۳
کلمات کلیدی: کتاب

← صفحه بعد